Hai kiểu chảy máu cam không giống nhau về mức nguy. Kiểu phía trước cầm được ở nhà; kiểu phía sau thì thường phải tới cơ sở y tế, và dấu hiệu nhận ra nó không khó.
Hai kiểu này khác nhau ở chỗ nào
- Chảy ở phần trước của mũi là kiểu hay gặp
- Thường cầm được bằng sơ cứu tại chỗ
- Chảy từ phần sâu phía sau thì máu có xu hướng chảy xuống họng
- Khó cầm bằng cách bóp mũi
- Và thường cần tới cơ sở y tế
Mục cuối là khác biệt quan trọng nhất, và nó quyết định mình làm gì tiếp.
Làm sao nhận ra là kiểu phía sau
- Máu chảy xuống họng nhiều dù đang cúi đầu ra trước
- Bóp cánh mũi đúng cách mà không đỡ
- Và máu chảy ra ở cả hai bên
- Gặp những dấu hiệu này thì đi khám
- Thay vì làm lại ở nhà
Mục đầu là dấu hiệu rõ nhất, và nó phân biệt được ngay tại chỗ.
Ai hay gặp kiểu phía sau hơn
- Thường gặp hơn ở người lớn tuổi
- Người có bệnh mạch máu
- Và người đang dùng thuốc chống đông
- Ở nhóm này thì ngưỡng đi khám nên thấp hơn hẳn
- Mục cuối là quy ước an toàn cho cả nhóm
Ba mục đầu là nhóm cần nhớ, và biết mình thuộc nhóm nào là biết ngưỡng của mình.
Sơ cứu tại chỗ có vô ích với kiểu phía sau không
- Không vô ích
- Vẫn nên ngồi thẳng, cúi nhẹ ra trước và bóp cánh mũi trong lúc chuẩn bị đi
- Nhưng đừng coi đó là cách giải quyết
- Vì việc cần làm là tới nơi có thể xử lý
- Mục thứ ba là ranh giới
Mục thứ hai là việc làm song song, và nó không thay được việc đi.
Về việc vì sao cúi đầu ra trước lại giúp phân biệt
- Cúi ra trước thì máu từ phần trước sẽ chảy ra ngoài
- Nếu vẫn thấy máu xuống họng ở tư thế đó thì nguồn chảy nằm sâu hơn
- Đó là lý do tư thế đúng vừa là sơ cứu vừa là phép kiểm
- Một động tác làm được hai việc
- Mục thứ hai là cách đọc dấu hiệu
Mục thứ ba là điều đáng nhớ, và nó cho tư thế đúng thêm một lý do.
Về việc máu ra cả hai lỗ mũi
- Chảy một bên là kiểu hay gặp của phần trước
- Ra cả hai bên gợi ý nguồn chảy ở sâu, nơi máu tràn sang cả hai đường
- Đây không phải dấu hiệu chắc chắn nhưng đáng để ý
- Cộng với dấu hiệu máu xuống họng thì đủ để quyết định đi
- Mục thứ ba là mức độ đúng của dấu hiệu
Mục cuối là cách dùng nhiều dấu hiệu cùng lúc, và đó là cách đọc đáng tin hơn.
Về việc nuốt phải nhiều máu
- Nuốt nhiều máu gây buồn nôn và có thể nôn ra sau đó
- Điều này làm khó đánh giá lượng máu đã mất
- Nên khi thấy mình đang nuốt liên tục thì nói với người đưa đi
- Cố nhổ ra thay vì nuốt nếu làm được
- Mục thứ hai là lý do nó đáng nói
Mục thứ tư là việc làm được ngay, và nó giúp đánh giá đúng hơn.
Về việc tới cơ sở y tế thì họ làm gì
- Họ nhìn được vào sâu trong mũi bằng dụng cụ mà mình không có
- Và có cách cầm máu cho nguồn chảy nằm sâu
- Đó là lý do việc này không tự làm ở nhà được
- Biết trước điều đó thì bớt chần chừ
- Mục thứ ba là ranh giới rõ nhất của bài
Mục cuối là lợi ích của việc biết, và chần chừ là chỗ mất thời gian nhiều nhất.
Về việc đi bằng cách nào
- Nhờ người khác chở, đừng tự lái nếu đang chảy nhiều hoặc thấy choáng
- Mang theo khăn và ngồi cúi nhẹ ra trước trên đường đi
- Nếu chảy rất nhiều hoặc thấy lả thì gọi cấp cứu thay vì tự di chuyển
- Mang theo danh sách thuốc đang dùng nếu có
- Mục thứ tư giúp nơi tiếp nhận rất nhiều
Mục thứ ba là ranh giới giữa tự đi và gọi, và nó dựa vào tình trạng chứ không vào khoảng cách.
Về việc đừng chờ xem nó có tự hết không
- Với kiểu phía sau thì chờ thêm hiếm khi làm nó tốt lên
- Thời gian chờ chỉ làm lượng máu mất nhiều hơn
- Đã có đủ dấu hiệu gợi ý thì đi, đừng thử thêm một lần bóp nữa
- Đi nhầm không mất gì; chờ nhầm thì mất thời gian đúng lúc cần nhất
- Mục thứ hai là cái giá của việc chờ
Mục cuối là cách cân nhắc của cả site, và nó nghiêng hẳn về phía đi.
Về việc sau khi được xử lý ở cơ sở y tế
- Hỏi rõ nguyên nhân họ tìm thấy, vì đó là thông tin cho lần sau
- Hỏi có cần tái khám không và khi nào
- Hỏi những việc nên tránh trong vài ngày tới
- Ghi lại ba câu trả lời đó ngay khi còn nhớ
- Mục đầu là câu có giá trị lâu dài nhất
Mục cuối là việc mất một phút, và nó giữ lại phần dùng được của cả lần đi đó.
Ba câu khi thấy máu
- Máu chảy ở đâu ra
- Chảy bao nhiêu và trong bao lâu
- Vì sao lần này lại chảy
- Cả bài này nói về câu đầu tiên, ở mức chi tiết hơn
- Cùng là chảy máu cam mà chỗ chảy khác nhau thì cách xử lý khác hẳn
Hai mục cuối cho thấy câu hỏi chỗ chảy không dừng ở mức thô như nhiều người tưởng.
Làm gì trong mười phút đầu
- Ngồi thẳng, cúi nhẹ ra trước, bóp phần mềm cánh mũi
- Quan sát xem máu có xuống họng không dù đang cúi
- Xem máu ra một bên hay cả hai bên
- Có dấu hiệu gợi ý kiểu phía sau thì chuẩn bị đi ngay
- Không có thì tiếp tục giữ cho đủ mười phút
Hai dòng giữa là phần riêng của bài này, và chúng làm được trong lúc vẫn đang bóp mũi.
Đi cấp cứu ngay, đừng chờ
- Máu xuống họng nhiều dù đang cúi đầu ra trước
- Bóp đúng cách mà máu không giảm chút nào
- Kèm chóng mặt, choáng, da tái, hoặc khó thở
- Người lớn tuổi hoặc đang dùng thuốc chống đông
- Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì đi
Hai dòng đầu là hai dấu hiệu riêng của kiểu phía sau, và chúng đủ để quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Hai kiểu này khác nhau ở chỗ nào?
Chảy ở phần trước của mũi là kiểu hay gặp, thường cầm được bằng sơ cứu tại chỗ. Chảy từ phần sâu phía sau thì máu có xu hướng chảy xuống họng, khó cầm bằng cách bóp mũi, và thường cần tới cơ sở y tế.
Làm sao nhận ra là kiểu phía sau?
Dấu hiệu gợi ý là máu chảy xuống họng nhiều dù đang cúi đầu ra trước, bóp cánh mũi đúng cách mà không đỡ, và máu chảy ra ở cả hai bên. Gặp những dấu hiệu này thì đi khám thay vì làm lại ở nhà.
Ai hay gặp kiểu phía sau hơn?
Thường gặp hơn ở người lớn tuổi, người có bệnh mạch máu, và người đang dùng thuốc chống đông. Ở nhóm này thì ngưỡng đi khám nên thấp hơn hẳn.
Sơ cứu tại chỗ có vô ích với kiểu phía sau không?
Không vô ích — vẫn nên ngồi thẳng, cúi nhẹ ra trước và bóp cánh mũi trong lúc chuẩn bị đi. Nhưng đừng coi đó là cách giải quyết, vì việc cần làm là tới nơi có thể xử lý.