Phần lớn chảy máu cam cầm được tại chỗ nếu làm đúng tư thế và bóp đúng chỗ. Cái hỏng thường nằm ở ba việc quen tay mà ai cũng làm: ngửa đầu, nhét giấy, và buông tay quá sớm.
Sơ cứu chảy máu cam làm thế nào cho đúng
- Ngồi thẳng, cúi đầu hơi ra trước
- Dùng ngón tay bóp phần mềm của cánh mũi
- Giữ liên tục và thở bằng miệng
- Giữ yên một mạch chứ đừng thả ra xem đã cầm chưa
- Mục cuối là chỗ hỏng phổ biến nhất
Bốn mục đầu là toàn bộ kỹ thuật, và không có bước nào phức tạp hơn thế.
Vì sao không nên ngửa đầu ra sau
- Vì ngửa đầu làm máu chảy xuống họng thay vì ra ngoài
- Nuốt phải máu gây buồn nôn
- Và quan trọng hơn là mình không còn biết máu đang chảy nhiều hay ít
- Máu vẫn chảy như cũ, chỉ là không nhìn thấy
- Mục thứ ba là lý do thật sự
Mục cuối là cách nói lại cho rõ, và đó là điều khiến thói quen này nguy hơn vẻ ngoài.
Bao lâu thì máu nên cầm
- Phần lớn trường hợp cầm sau khi giữ liên tục một lúc
- Nếu giữ đúng cách mà máu vẫn chảy thì nên đi khám
- Cầm rồi lại chảy tiếp nhiều lần cũng vậy
- Thay vì làm lại mãi ở nhà
- Mục thứ hai là ngưỡng cần nhớ
Mục cuối là điều cần rõ, và cố làm lại nhiều lần chỉ làm trễ việc cần làm.
Khi nào phải đi khám ngay
- Khi máu chảy nhiều không cầm được
- Khi kèm chóng mặt hoặc khó thở
- Khi chảy sau một chấn thương đầu mặt
- Hoặc khi người đó đang dùng thuốc chống đông
- Những trường hợp này đi ngay chứ đừng chờ
Mục thứ tư là nhóm riêng có cả một chuyên mục trong site này, và ngưỡng của họ thấp hơn.
Về tư thế ngồi và vì sao cúi nhẹ ra trước
- Ngồi giúp giảm áp lực máu lên vùng mũi so với nằm
- Cúi nhẹ ra trước để máu chảy ra ngoài, không xuống họng
- Có thể hứng bằng khăn hoặc chậu nhỏ cho đỡ vướng
- Thấy được lượng máu chảy ra là một phần của việc đánh giá
- Mục thứ hai là lý do của tư thế
Mục cuối là lợi ích kèm theo, và nó nối thẳng với câu hỏi chảy bao nhiêu.
Về việc bóp đúng chỗ trên mũi
- Bóp phần mềm ngay phía dưới xương sống mũi, không bóp phần xương cứng
- Bóp vào phần xương thì không ép được vào chỗ đang chảy
- Bóp cả hai bên cánh mũi dù chỉ một bên chảy
- Dùng đủ lực để hai cánh mũi khép lại với nhau
- Mục thứ hai là lý do nhiều người làm mà không thấy ăn thua
Mục đầu là chi tiết quyết định, và sai một đốt ngón tay là hỏng cả việc.
Về việc giữ liên tục và đừng thả ra kiểm
- Mỗi lần thả tay ra xem là cắt ngang quá trình đang hình thành cục máu đông
- Thả ra rồi bóp lại nhiều lần thì thời gian cầm máu kéo dài hơn hẳn
- Đặt đồng hồ hoặc nhẩm đếm để khỏi sốt ruột
- Kiên nhẫn ở bước này quyết định phần lớn kết quả
- Mục đầu là lý do
Mục thứ ba là mẹo nhỏ, và nó giải quyết đúng cái khó thật của bước này.
Về việc chườm lạnh
- Chườm lạnh lên sống mũi hoặc gáy có thể giúp thêm, nhưng không thay được việc bóp
- Bọc đá trong khăn, đừng áp đá thẳng lên da
- Đây là việc hỗ trợ, làm được thì làm, không làm cũng không sao
- Đừng vì đi tìm đá mà bỏ tay khỏi mũi
- Mục cuối là thứ tự ưu tiên
Mục đầu là mức độ đúng của mẹo này, và nói quá lên thì thành có hại.
Về ba việc nên bỏ hẳn
- Ngửa đầu ra sau — làm máu xuống họng và giấu mất lượng máu thật
- Nhét giấy hoặc bông vào mũi — rút ra là bong cục máu đông, chảy lại từ đầu
- Nằm xuống — làm máu dễ xuống họng hơn
- Ba việc này đều quen tay và đều làm chậm việc cầm máu
- Mục thứ hai là việc gây phiền nhất về sau
Mục thứ tư là điểm chung của cả ba, và bỏ chúng đi thì tỉ lệ cầm được tăng rõ.
Về vài giờ sau khi đã cầm máu
- Đừng xì mũi mạnh, đừng ngoáy, đừng cúi gập người nâng vật nặng
- Tránh nước quá nóng và đồ uống nóng trong một lúc
- Cục máu đông mới hình thành rất dễ bong
- Chảy lại trong ngày thường là do một trong những việc trên
- Mục thứ ba là lý do của cả danh sách
Mục cuối là điều đáng nhớ, và biết vậy thì lần sau không lặp lại.
Về việc trấn an người đang chảy máu
- Nhìn thấy máu làm người ta hoảng, nhất là trẻ nhỏ
- Hoảng thì khóc, thở gấp, giãy — và cả ba đều làm khó cầm máu hơn
- Nói giọng bình thường, ngồi cùng, giữ tay giúp nếu là trẻ
- Phần trấn an là một phần của sơ cứu chứ không phải phần thêm vào
- Mục thứ hai là lý do cụ thể
Mục cuối là cách nhìn đúng, và người bình tĩnh bên cạnh làm việc này dễ hơn hẳn.
Ba câu khi thấy máu
- Máu chảy ở đâu ra
- Chảy bao nhiêu và trong bao lâu
- Vì sao lần này lại chảy
- Với chảy máu cam thì câu đầu đã rõ, nên câu thứ hai quyết định mức gấp
- Và câu thứ ba quyết định có cần tìm nguyên nhân sâu hơn không
Hai mục cuối là cách dùng ba câu này cho riêng chảy máu cam.
Làm gì trong mười phút đầu
- Ngồi thẳng, cúi nhẹ ra trước, bóp phần mềm cánh mũi
- Giữ liên tục, thở bằng miệng, không thả ra kiểm
- Không ngửa đầu, không nhét giấy, không nằm
- Nhìn lượng máu chảy ra để biết nhiều hay ít
- Hết mười phút mà chưa cầm thì chuyển sang tính chuyện đi khám
Năm dòng này là cả bài gói lại, và nhớ được chúng là đủ cho phần lớn lần chảy.
Đi cấp cứu ngay, đừng chờ
- Máu chảy nhiều và không cầm được dù đã làm đúng
- Kèm chóng mặt, choáng, da tái, hoặc khó thở
- Chảy sau chấn thương vùng đầu mặt
- Người đang dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh về đông máu
- Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì đi
Dòng cuối là nguyên tắc của cả site: khi phân vân thì đi, vì đi nhầm không mất gì.
Câu hỏi thường gặp
Sơ cứu chảy máu cam làm thế nào cho đúng?
Ngồi thẳng, cúi đầu hơi ra trước, dùng ngón tay bóp phần mềm của cánh mũi và giữ liên tục, thở bằng miệng. Giữ yên một mạch chứ đừng thả ra xem đã cầm chưa.
Vì sao không nên ngửa đầu ra sau?
Vì ngửa đầu làm máu chảy xuống họng thay vì ra ngoài. Nuốt phải máu gây buồn nôn, và quan trọng hơn là mình không còn biết máu đang chảy nhiều hay ít.
Bao lâu thì máu nên cầm?
Phần lớn trường hợp cầm sau khi giữ liên tục một lúc. Nếu giữ đúng cách mà máu vẫn chảy, hoặc cầm rồi lại chảy tiếp nhiều lần, thì nên đi khám thay vì làm lại mãi.
Khi nào phải đi khám ngay?
Khi máu chảy nhiều không cầm được, khi kèm chóng mặt hoặc khó thở, khi chảy sau một chấn thương đầu mặt, hoặc khi người đó đang dùng thuốc chống đông. Những trường hợp này đi ngay chứ đừng chờ.