Đây là bài quan trọng nhất của cả site. Ba dấu hiệu, một phép kiểm mất chưa tới một phút, và một việc duy nhất phải làm sau đó: gọi cấp cứu, không chở đi, không chờ.
Ba dấu hiệu cần nhớ là gì
- Méo một bên mặt khi cười
- Một bên tay yếu hoặc rơi xuống khi giơ hai tay lên
- Nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác
- Có một trong ba dấu hiệu đó là gọi cấp cứu ngay
- Không cần có đủ cả ba
Mục cuối là điều hay bị hiểu sai nhất, và nó làm nhiều người chần chừ.
Việc đầu tiên phải làm là gì
- Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức
- Ghi lại giờ bắt đầu xuất hiện dấu hiệu
- Không cho ăn uống gì
- Không cho uống thuốc gì
- Và ở bên cạnh người bệnh cho tới khi xe tới
Mục thứ hai là thông tin quý nhất mà chỉ người có mặt tại chỗ mới cung cấp được.
Có nên tự chở đi cho nhanh không
- Gọi cấp cứu vẫn là lựa chọn được khuyến cáo
- Vì họ xử lý được trên đường
- Và đưa tới đúng nơi có khả năng điều trị
- Tự chở đi có thể tới nhầm nơi không xử lý được
- Và mất thêm thời gian chuyển viện
Hai mục cuối là cái giá của việc tự đi, và nó thường lớn hơn thời gian tiết kiệm được.
Nếu dấu hiệu tự hết sau vài phút thì sao
- Vẫn phải đi khám ngay
- Dấu hiệu thoáng qua rồi hết là một cảnh báo nghiêm túc
- Không phải dấu hiệu đã ổn
- Đừng để việc nó tự hết làm mình yên tâm
- Mục thứ hai là điều cần rõ nhất
Mục cuối là cái bẫy nguy hiểm nhất trong cả bài, và nó rất hay xảy ra.
Về cách kiểm ba dấu hiệu trong một phút
- Bảo người đó cười và nhìn hai bên mặt có cân không
- Bảo giơ cả hai tay lên và giữ, xem có bên nào rơi xuống không
- Bảo nói một câu đơn giản và nghe xem có ngọng hay lộn xộn không
- Ba phép kiểm này ai cũng làm được và không cần dụng cụ gì
- Mục thứ tư là lý do nên dạy cho cả nhà biết
Ba mục đầu là toàn bộ phép kiểm, và nó mất chưa tới một phút.
Về đau đầu dữ dội đột ngột
- Cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, khác hẳn mọi lần đau đầu trước đây
- Nhất là khi kèm nôn, cứng gáy, hoặc lơ mơ
- Đây cũng là tình huống gọi cấp cứu ngay
- Đừng nằm nghỉ chờ xem có đỡ không
- Mục đầu là chữ đột ngột và chữ khác hẳn
Mục cuối là việc phải tránh, và nằm chờ là phản xạ tự nhiên nhưng sai.
Về việc ghi giờ khởi phát
- Ghi chính xác giờ phút lần cuối cùng người đó còn hoàn toàn bình thường
- Nếu ngủ dậy đã thấy dấu hiệu thì ghi giờ đi ngủ
- Thông tin này ảnh hưởng trực tiếp tới cách điều trị
- Nói con số đó ngay khi nhân viên y tế tới
- Mục thứ hai là quy ước quan trọng
Mục thứ ba là lý do, và đây là thông tin không ai khác có được.
Về tư thế trong lúc chờ xe
- Cho nằm nghiêng nếu người bệnh nôn hoặc lơ mơ
- Nới lỏng quần áo chật, giữ đường thở thông
- Không kê gối quá cao, không lay mạnh, không cố dựng dậy
- Ở cạnh và quan sát, ghi lại nếu có gì thay đổi
- Mục đầu là việc quan trọng nhất
Mục cuối là phần người nhà làm được trong lúc chờ, và nó có ích thật.
Về việc gọi điện thì nói gì
- Nói rõ nghi đột quỵ và dấu hiệu nào đang có
- Nói giờ khởi phát
- Nói địa chỉ chính xác và số điện thoại liên hệ
- Nghe và làm theo hướng dẫn qua điện thoại, đừng cúp máy trước
- Mục đầu là câu mở đầu quan trọng nhất
Mục cuối là điều nhiều người không biết, và họ hướng dẫn được rất nhiều qua máy.
Về những dấu hiệu ít điển hình hơn
- Đột ngột mờ hoặc mất thị lực một bên, nhìn đôi
- Đột ngột chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng, đi loạng choạng
- Đột ngột tê một bên người
- Chữ đột ngột là chữ chung của cả nhóm này
- Mục cuối là cách nhận ra nhóm này
Ba mục đầu cũng là lý do gọi cấp cứu, dù chúng không nằm trong bộ ba kinh điển.
Về việc người bệnh từ chối đi
- Người đang đột quỵ có thể không nhận ra mình đang có vấn đề
- Họ có thể nói mình không sao và từ chối đi
- Đó chính là một phần của tình trạng, không phải ý kiến cần tôn trọng lúc này
- Cứ gọi cấp cứu, và nói với tổng đài về việc người bệnh từ chối
- Mục thứ ba là điều người nhà cần biết trước
Mục cuối là cách xử lý, và tình huống này xảy ra thường xuyên hơn người ta nghĩ.
Ba câu khi thấy máu
- Máu chảy ở đâu ra
- Chảy bao nhiêu và trong bao lâu
- Vì sao lần này lại chảy
- Ở chuyên mục này không nhìn thấy máu ở đâu cả
- Nên dấu hiệu thần kinh thay hẳn cho mắt nhìn
Hai mục cuối là điểm khác biệt lớn nhất của chuyên mục này so với cả site.
Làm gì trong mười phút đầu
- Kiểm ba dấu hiệu: cười, giơ hai tay, nói một câu
- Gọi cấp cứu 115 ngay khi có một dấu hiệu
- Ghi giờ lần cuối người đó còn hoàn toàn bình thường
- Cho nằm nghiêng nếu nôn hoặc lơ mơ, không cho ăn uống gì
- Ở bên cạnh, quan sát, và chờ xe tới
Ở chuyên mục này, mười phút đầu là mười phút quý nhất trong cả site — và không dòng nào trong đó là chờ xem.
Gọi cấp cứu ngay, đừng chờ
- Méo một bên mặt, yếu một bên tay, hoặc nói khó
- Đau đầu dữ dội đột ngột khác hẳn mọi lần
- Đột ngột mờ mắt, chóng mặt dữ dội, hoặc tê một bên người
- Lơ mơ, gọi không tỉnh, hoặc co giật
- Dấu hiệu vừa xuất hiện rồi tự hết — vẫn gọi
Dòng cuối là dòng cứu được nhiều người nhất, và nó cũng là dòng hay bị bỏ qua nhất.
Câu hỏi thường gặp
Ba dấu hiệu cần nhớ là gì?
Méo một bên mặt khi cười; một bên tay yếu hoặc rơi xuống khi giơ hai tay lên; nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác. Có một trong ba dấu hiệu đó là gọi cấp cứu ngay.
Việc đầu tiên phải làm là gì?
Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Ghi lại giờ bắt đầu xuất hiện dấu hiệu. Không cho ăn uống gì, không cho uống thuốc gì, và ở bên cạnh người bệnh cho tới khi xe tới.
Có nên tự chở đi cho nhanh không?
Gọi cấp cứu vẫn là lựa chọn được khuyến cáo, vì họ xử lý được trên đường và đưa tới đúng nơi có khả năng điều trị. Tự chở đi có thể tới nhầm nơi không xử lý được và mất thêm thời gian chuyển viện.
Nếu dấu hiệu tự hết sau vài phút thì sao?
Vẫn phải đi khám ngay. Dấu hiệu thoáng qua rồi hết là một cảnh báo nghiêm túc, không phải dấu hiệu đã ổn. Đừng để việc nó tự hết làm mình yên tâm.