Đây là chuyên mục duy nhất trong site này mà câu trả lời gần như luôn giống nhau: đi ngay. Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen như hắc ín là cấp cứu, không phải chuyện theo dõi ở nhà.
Nôn ra máu nghĩa là gì
- Là có chảy máu ở đường tiêu hoá trên
- Dù máu đỏ tươi hay màu nâu sẫm như bã cà phê
- Đây đều là dấu hiệu cần tới cơ sở y tế ngay
- Không phải dấu hiệu để theo dõi thêm ở nhà
- Mục thứ hai là điều nhiều người không biết
Mục thứ tư là điều cần rõ nhất, và nó đúng với cả hai màu máu ở trên.
Phân đen như hắc ín nghĩa là gì
- Phân đen sệt, dính và có mùi rất khó chịu
- Gợi ý máu đã đi qua đường tiêu hoá
- Đây là dấu hiệu chảy máu
- Và nó cần được khám ngay
- Kể cả khi người bệnh vẫn thấy bình thường
Mục cuối là điều hay làm người ta chần chừ, và đó chính là chỗ nguy.
Có nên chờ xem lần sau có còn không
- Không
- Chờ thêm không làm rõ thêm điều gì
- Mà chỉ làm mất thời gian
- Chảy máu trong đường tiêu hoá có thể nhiều hơn nhiều so với lượng nhìn thấy được
- Mục cuối là lý do quan trọng nhất trong cả bài
Mục đầu là câu trả lời gọn nhất, và nó không có ngoại lệ đáng kể nào.
Trong lúc chuẩn bị đi thì làm gì
- Không ăn, không uống gì, kể cả nước
- Nằm nghiêng nếu thấy buồn nôn
- Nhờ người chở đi hoặc gọi cấp cứu
- Và mang theo danh sách thuốc đang dùng
- Mục đầu là việc quan trọng nhất và hay bị làm ngược nhất
Mục thứ ba là quyết định phải làm nhanh, và nó dựa vào tình trạng người bệnh.
Về máu đỏ tươi và máu như bã cà phê
- Máu đỏ tươi gợi ý máu mới chảy
- Màu nâu sẫm giống bã cà phê là máu đã ở trong dạ dày một thời gian
- Cả hai đều là chảy máu, chỉ khác về thời gian
- Đừng vì thấy nó không đỏ mà nghĩ là chuyện khác
- Mục thứ ba là điều cần nhớ
Mục cuối là hiểu lầm hay gặp, và nó làm nhiều người tới muộn.
Về việc lượng máu nhìn thấy không phản ánh lượng máu mất
- Phần lớn máu chảy trong đường tiêu hoá nằm bên trong, không ra ngoài
- Thấy một chút không có nghĩa là chỉ mất một chút
- Đó là khác biệt lớn nhất so với chảy máu cam
- Nên cách đánh giá mức gấp cũng khác hẳn
- Mục thứ hai là điều đáng nhớ nhất
Mục thứ ba là chỗ so sánh có ích, và nó giải thích vì sao chuyên mục này nghiêm hơn.
Về dấu hiệu mất máu toàn thân
- Chóng mặt khi đứng dậy, da tái, vã mồ hôi lạnh
- Tim đập nhanh, thấy yếu, hoặc lơ mơ
- Có bất cứ dấu hiệu nào trong nhóm này thì gọi cấp cứu, đừng tự đi
- Những dấu hiệu này nói về lượng máu đã mất, không nói về lượng nhìn thấy
- Mục thứ ba là việc phải làm
Mục cuối là lý do nhóm dấu hiệu này đáng tin hơn mắt nhìn.
Về việc đi bằng phương tiện gì
- Có dấu hiệu choáng, lả, hoặc nôn ra nhiều máu thì gọi cấp cứu
- Không có dấu hiệu đó thì nhờ người chở, đừng tự lái
- Tự lái là thêm một rủi ro cho cả mình lẫn người đi đường
- Đi tới nơi có khả năng xử lý cấp cứu, không phải phòng khám nhỏ gần nhà
- Mục cuối là chi tiết quyết định
Mục đầu là ranh giới giữa gọi và tự đi, và nó dựa vào tình trạng chứ không vào khoảng cách.
Về việc đừng ăn uống gì trước khi đi
- Dạ dày còn thức ăn làm khó cho việc thăm khám và xử lý
- Uống nước cũng vậy, kể cả khi thấy khát
- Nếu khát nhiều thì nói với nơi tiếp nhận, họ có cách xử lý
- Đây là điều khác với phản xạ tự nhiên của nhiều người
- Mục thứ ba là lối ra đúng
Mục cuối là lý do bài này phải nói rõ, và nếu không nói thì hầu như ai cũng làm ngược.
Về việc mang theo thông tin gì
- Danh sách thuốc đang dùng, nhất là thuốc chống đông và thuốc giảm đau kháng viêm
- Bệnh nền đã biết, đặc biệt là bệnh gan hoặc bệnh dạ dày
- Mô tả ngắn: bắt đầu từ khi nào, bao nhiêu lần, màu gì
- Ba thứ này giúp nơi tiếp nhận rất nhiều
- Mục đầu là thông tin ảnh hưởng nhiều nhất tới cách xử lý
Mục thứ ba là phần người nhà ghi hộ được trên đường đi.
Về việc đừng tự mua thuốc dạ dày uống lúc này
- Uống thuốc lúc này không cầm được máu và làm chậm việc đi
- Nó còn làm sai lệch bức tranh khi tới nơi
- Thuốc dạ dày là chuyện của sau khi đã được khám
- Cũng đừng uống thêm thuốc giảm đau vì đau bụng
- Mục cuối là việc phải tránh tuyệt đối
Mục thứ ba là thứ tự đúng, và làm ngược lại thì mất thời gian đúng lúc quý nhất.
Ba câu khi thấy máu
- Máu chảy ở đâu ra
- Chảy bao nhiêu và trong bao lâu
- Vì sao lần này lại chảy
- Ở chuyên mục này thì câu đầu đã đủ để quyết định: chảy trong đường tiêu hoá là đi ngay
- Hai câu sau để trả lời trên đường đi hoặc tại nơi tiếp nhận
Hai mục cuối là cách dùng ba câu này khi tình huống đã rõ là cấp cứu.
Làm gì trong mười phút đầu
- Không ăn, không uống gì, kể cả nước
- Quyết định gọi cấp cứu hay nhờ người chở, dựa vào dấu hiệu choáng lả
- Lấy danh sách thuốc và ghi nhanh mô tả: từ khi nào, mấy lần, màu gì
- Nằm nghiêng nếu buồn nôn, không nằm ngửa
- Đi — mười phút này là để chuẩn bị đi, không phải để theo dõi
Dòng cuối là điểm khác biệt của chuyên mục này so với mọi chuyên mục khác trong site.
Đi cấp cứu ngay, đừng chờ
- Nôn ra máu, dù đỏ tươi hay nâu sẫm như bã cà phê
- Đi ngoài phân đen sệt như hắc ín
- Đi ngoài ra máu đỏ với lượng nhiều
- Kèm chóng mặt, choáng, da tái, tim đập nhanh, hoặc lơ mơ
- Không rõ mình có thuộc trường hợp nào ở trên — thì đi
Ở chuyên mục này, khối này không phải trường hợp ngoại lệ mà là nội dung chính của cả chuyên mục.
Câu hỏi thường gặp
Nôn ra máu nghĩa là gì?
Là có chảy máu ở đường tiêu hoá trên. Dù máu đỏ tươi hay màu nâu sẫm như bã cà phê, đây đều là dấu hiệu cần tới cơ sở y tế ngay, không phải dấu hiệu để theo dõi thêm ở nhà.
Phân đen như hắc ín nghĩa là gì?
Phân đen sệt, dính và có mùi rất khó chịu gợi ý máu đã đi qua đường tiêu hoá. Đây là dấu hiệu chảy máu, và nó cần được khám ngay kể cả khi người bệnh vẫn thấy bình thường.
Có nên chờ xem lần sau có còn không?
Không. Chờ thêm không làm rõ thêm điều gì mà chỉ làm mất thời gian. Chảy máu trong đường tiêu hoá có thể nhiều hơn nhiều so với lượng nhìn thấy được.
Trong lúc chuẩn bị đi thì làm gì?
Không ăn, không uống gì, kể cả nước. Nằm nghiêng nếu thấy buồn nôn, nhờ người chở đi hoặc gọi cấp cứu, và mang theo danh sách thuốc đang dùng.